تجربیات جهانی مناسب‌سازي؛ اوکیناوا، یک نمونه موفق

کمال سلمانی – معاون توانبخشی سازمان بهزیستی استان گلستان

از دهه‌ی هفتاد میلادی به بعد مناسب‌سازی اماکن عمومی و انطباق آن با نیازهای افراد دارای معلولیت در کشورهای مختلف دنیا در دستور کار قرار گرفته‌است و تجارب کسب شده در این زمینه سبب شده تا پرداختن به این مسئله به گونه‌ای بین‌المللی مطرح و در دستور کار قرارگیرد.

سازمان‌های مردم نهاد مربوط به معلولین در بسیاری از کشورهای پیشرفته سعی کرده‌اند تا خواسته‌های خود در این زمینه را به صورت قوانین لازم‌الاجرای ملی درآورند و از این طریق شرایط محیط‌های عمومی را به خواسته‌های خود نزدیکتر نمایند.

نقش رفت و آمد ایمن در ایجاد بستر برای تامین کار و درآمد، آموزش و بهداشت، خوراک و مسکن و سایر نیازهای اجتماعی انسان غیر قابل انکار است و سالمندان و معلولین نیز از این قاعده مستثنی نیستند. بر همین اساس یکی از اصلی‌ترین خواسته‌های این اقشار تامین این حق است.

مناسب‌سازی محیط و مبلمان شهری به‌گونه‌ای که همه‌ی اقشار جامعه، بدون محدودیت بتوانند از آن استفاده کنند حقی است که امروزه در قوانین بسیاری از کشورهای پیشرفته و یا درحال توسعه تبلور یافته و در محیط عمومی آن‌ها نمود یافته‌است.

با از بین بردن موانع رفت و آمد معلولان، آن‌ها می‌توانند به تنهایی تردد کنند و کارهای خود را به تنهایی انجام دهند. به عنوان مثال، مناسب‌سازی فضاها باعث می‌شود تا معلولان بتوانند با ویلچر سوار اتوبوس شوند و نبودن اختلاف سطح در قسمت ورودی ساختمانها نیز باعث می‌شود که معلولان بتوانند از این ساختمانها استفاده کنند. همچنین وجود سرویس بهداشتی ویژه معلولان نیز کمک می‌کند تا آن‌ها بابت حضور در سطح جامعه نگرانی نداشته باشند ضمن اینکه سنگفرش کردن پیاده‌روها با موزاییک‌های بریل، رنگ کردن مناطق تردد معلولان در خیابان‌ها و معابر، کاهش اختلاف سطح بخش‌های مختلف معابر و خیابان‌ها و تعبیه کردن علائم صوتی برای عبور نابینایان در کنار چهارراه‌ها از مهمترین راه‌کارهای تسهیل تردد معلولان است.

ژاپن یکی از کشورهای پیشرو در این زمینه است. کشور ژاپن از سال ها قبل، امر مناسب سازی فضا برای تردد معلولان را مد نظر قرار داده و اقداماتی را در این خصوص صورت داده است. در این زمینه استانداردها و مقرراتی تعریف شده و طبق آنها عمل می‌شود تا زمینه‌های تسهیل تردد برای معلولان در خیابان‌ها و ساختمان‌ها فراهم شود.

بنا به گفته یک کارشناس ژاپنی به دنبال درک اهمیت موضوع مناسب‌سازی فضا برای تردد معلولان، برغم نداشتن پشتوانه رسمی و قانونی، برای سال‌ها در ژاپن این برنامه دنبال شده است و به تدریج، قوانین و مقررات لازم نیز تدوین شده تا شرایط به‌گونه‌ای فراهم شود که مناسب‌سازی با جدیت در ژاپن دنبال شود و این امر همچنان پیگیری می‌شود. آن‌ها اعتقاد دارند که اجباری کردن رعایت استانداردها از مهم ترین ضرورت‌های مناسب‌سازی است چرا که عدم مناسب‌سازی فضاهای شهری مانع حضور معلولان در فعالیت‌های اجتماعی می‌شود.

گزارش حاضر حاصل مشاهدات اینجانب از شهر اوکیناوا در این کشور می‌باشد.

مسیرهای ویژه نابینایان

افراد نابینا و کم‌بینا جهت دسترسی به محیط عمومی نیاز به تمهیدات خاصی دارند. بخشی از این تمهیدات در قالب بکارگیری عصای مخصوص یا سگ‌های راهنما نمود پیدا می‌کنند و برخی دیگر در قالب تجهیزات و مبلمان شهری.

پیاده‌روهای شهر اوکیناوا توسط پازل کفپوش‌های مخصوص برای این افراد تجهیز شده‌اند. به گونه‌ای که این افراد توسط این مسیر مخصوص که به رنگ زرد و توسط پازل‌های سکه‌ای و خط‌دار مشخص شده‌اند؛ مسیریابی نموده و راهنمایی می‌شوند. از این نوع کفپوش در محیط‌های داخلی نظیر رستوران و هتل نیز استفاده شده‌است.

فرد نابینا یا کم‌بینا توسط بافت رویی این نوع پازل راهنمایی می‌شود یعنی مسیرهای مستقیم را از روی نوع خط دار آن تشخیص می‌دهد و هرگاه نیاز به تغییر مسیر دارد یا باید به او هشداری درباره ورود به محیط جدید داده شود – مثل هنگام ورود از پیاده‌رو به خیابان – توسط پازل سکه‌ای از این امر مطلع می‌شود.

تعبیه بلندگو در سر چهارراه‌ها نیز یکی دیگر از این تمهیدات است که جایگزین سبز شدن یا قرمز شدن چراغ راهنمایی برای این افراد شده است.

درج علایم بریل برای راهنمایی افراد نابینا و کم‌بینا

در شهر اوکیناوا بر روی بسیاری از تجهیزات مورد استفاده عموم مانند تلفن‌های عمومی، پنل آسانسور و لباس‌شویی‌های عمومی اطلاعات مورد نیاز  برای راهنمایی افراد نابینا و کم‌بینا درج شده‌است.

سطوح شیبدار استاندارد

بسیاری از معلولین مانند کسانی که از ویلچر یا واکر استفاده می‌کنند قادر به استفاده از پله نیستند و ناگزیر باید از تمهیداتی مانند رمپ یا سطح شیبدار، بالابر و آسانسور به‌عنوان جایگزین استفاده نمایند.

یک رمپ استاندارد باید دارای ویژگی‌هایی مثل عرض مناسب، شیب ۷ درصد و میله‌های دستگرد در طرفین و سطح غیرلغزنده باشد که این استانداردها در رمپ‌های مشاهده شده به خوبی رعایت شده بودند.

سرویس‌های بهداشتی استاندارد

همانطور که گفتیم عدم وجود سرویس بهداشتی مناسب و ویژه معلولان باعث می‌شود تا آن‌ها بابت حضور در سطح جامعه نگران باشند و استرس‌های روانی فراوانی علاوه بر معضلات بهداشتی به آن‌ها وارد شود.

یک سرویس بهداشتی ویژه معلولان دارای استانداردهایی است که بازشو بودن در به بیرون، سنگ توالت فرنگی با ارتفاع مناسب، کف غیر لغزنده، فضای کافی برای ورود و چرخش ویلچر و میله‌های دستگرد طرفین از جمله‌ی آن‌ها می‌باشد. این موارد نیز در سرویس‌های بهداشتی ویژه معلولان این شهر به دقت رعایت شده بود.

تابلوهای راهنمای ویژه

از دیگر موارد قابل توجه در مناسب‌سازی شهر اوکیناوا، استفاده از تابلوهای گرافیکی با استانداردهای ویژه معلولین برای راهنمایی این افراد بود.

این تابلوها در جاهایی مثل آسانسورها و توالت‌های تجهیز شده و نیز در پارکینگ‌های مخصوص معلولین و امثال آن دیده می‌شدند.

همسطحی

ورودی‌های همسطح و نیز پیاده‌روهای همسطح یکپارچه از ویژگی‌های معماری و شهرسازی این شهر به شمار می‌رود به‌گونه‌ای که یک فرد نشسته بر صندلی چرخدار به راحتی طول یک پیاده‌رو را طی می‌کند از عرض خیابان عبور می‌کند و به راحتی به ساختمان‌های عمومی دسترسی دارد و  به آن‌ها داخل می‌شود.

 

Close Comments

نظر (1)

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *