مناسب‌سازی و توسعه دسترسی الکترونیکی برای افراد کم‌توان و توان‌خواه

مناسب‌سازی و توسعه دسترسی الکترونیکی برای افراد کم‌توان و توان‌خواه،
نویدبخش دسترسی بهتر آنان به وب و دستیابی به مشارکت فعال اجتماعی و فرصت‌های شغلی بیشتر است.

چهارمین جلسه کارگروه مشورتی مناسب‌سازی و توسعه دسترسی الکترونیکی ویژه افراد کم‌توان و توان‌خواه

چهارمین جلسه کارگروه مشورتی به‌منظور بررسی راهکارهای بهینه‌سازی دسترسی و توانمندسازی افراد کم‌توان و دارای نیازهای ویژه و همچنین تلاش برای رفع چالش‌ها و محدودیت‌های این افراد به کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات در سازمان فناوری اطلاعات ایران برگزار شد.

 

چهارمین جلسه کارگروه مشورتی مناسب‌سازی و توسعه دسترسی الکترونیکی ویژه افراد کم‌توان و توان‌خواه در روز یک شنبه ۱۳۹۶/۰۹/۰۵ برگزار شد.

مهندس جهانگرد معاون وزیر و رئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران ضمن تأکید بر استفاده از فناوری‌های نوین به‌ویژه فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) در بحث توانمندسازی و کمک به افراد کم‌توان گفت: ساخت انواع ابزارها در محیط‌های مجازی تحت عنوان اپلیکیشن‌های مختلف علاوه بر بهبود عملکرد توان‌خواهان جسمی و فیزیکی به بسیاری از بیماری‌های روان‌شناختی نیز کمک می‌کند.

معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در جمع اعضاء کارگروه و نمایندگان دستگاه‌های اجرایی با اشاره به این نکته که تلاش‌های NGO ها بدون کمک‌های ملی در قلمروهای جغرافیایی کوچک محدود می‌شود گفت: لازم است از جمع‌بندی  و نتایج نشست‌های این کارگروه با ملاحظه استانداردهای جهانی یک برنامه نسبتاً جامعی در سطح ملی ایجاد کرد و ظرفیت‌های موجود در این حوزه را در سطح ملی بسیج کرد.

وی در ادامه گفت: در سال ۲۰۱۴ میلادی سازمان علمی و فرهنگی یونسکو کنفرانسی با موضوع توسعه دسترسی الکترونیکی برای افراد کم‌توان در شهر دهلی کشور هندوستان برگزار کرد. در این کنفرانس مقرر شد نمایندگی‌های یونسکو در کشورهای مختلف در جهت توسعه دسترسی الکترونیکی برای افراد دارای معلولیت، به‌اتفاق نهادهای دولتی و مدنی کشورها تلاش کنند. همچنین از سوی ایران در اجلاس مذکور، پیشنهاد میزبانی در نشست بعدی یونسکو  و استفاده از تجارب بین‌المللی مطرح شد.

مهندس جهانگرد در ادامه افزود: در این راستا و با همکاری دستگاه‌های اجرایی ذیربط، کارگروه مشورتی مناسب‌سازی و توسعه دسترسی الکترونیکی ویژه افراد کم‌توان و توان‌خواه در سازمان فناوری اطلاعات ایران و بر اساس وظایف وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، تشکیل شد و فهرستی از عناوین پروژه‌های موردنیاز در حوزه‌های مختلف که با استفاده از فناوری‌های نوین به‌ویژه فناوری اطلاعات و ارتباطات احصاء و کلیات آن تصویب شد.

گفتنی است چهارمین جلسه کارگروه مشورتی با حضور اعضاء و نمایندگان دستگاه‌های اجرایی ازجمله نهاد ریاست جمهوری، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان بهزیستی کشور، سازمان برنامه‌وبودجه، وزارت کشور و شهرداری تهران، وزارت راه و شهرسازی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و دانشگاه‌ها، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، مرکز تحقیقات مخابرات و اپراتورهای تلفن همراه کشور (همراه اول، ایرانسل و رایتل)، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دانشگاه علوم بهزیستی و توان‌بخشی، وزارت آموزش‌وپرورش و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و همچنین سمن‌ها (NGO) در سازمان فناوری اطلاعات ایران برگزار شد.

در این جلسه اعضاء کارگروه به بحث و تبادل و نظر و بررسی چالش‌ها، محدودیت‌ها و فرصت‌های موجود پرداختند. در کنار مباحث نظری و حقوقی مطرح‌شده در این کارگروه، در آستانه ۱۲ آذر (۳ دسامبر) روز جهانی افراد معلول، ضمن گرامیداشت این روز و تجلیل از حضور فعال این عزیزان در عرصه‌های مختلف و نیز فراهم‌کنندگان دسترسی آنان به فضای مجازی، تعدادی از اعضاء گزارشی از فعالیت‌های عملیاتی انجام‌شده و به نتیجه رسیده خود، در حوزه مناسب‌سازی و توسعه دسترسی الکترونیکی ویژه افراد کم‌توان و توان‌خواه را به شرح زیر ارائه کردند:

 

– موسسه فناوری‌های آموزشی منجی گزارش پیشرفت استانداردسازی و ترجمه و تدوین استانداردهای بین‌المللی در حوزه کم‌توانان  با بهره‌گیری از استاندارد جهانی  ایزو ۴۰۵۰۰ و کمک به تصویب و اخذ کد ملی از سازمان ملی استاندارد ایران را ارائه کرد. همچنین ترجمه استاندارد ایزو ۴۰۵۰۰ و مستندات تکمیلی آن را ارائه کرد و بخشی از مستندات ترجمه‌شده را در قالب معرفی مفهوم WCAG 2.0 به همراه معیارهای ارزیابی موفقیت پیاده‌سازی استاندارد مذکور در اختیار حضار قرار داد.

– شرکت خدمات ارتباطی ایرانسل نیز طی گزارشی مبسوط قابلیت‌های وبگاه‌های خود را برای دسترسی افراد با نیازهای ویژه به‌صورت برخط ارائه کرد. ایرانسل با پیاده‌سازی کامل استاندارد ایزو ۴۰۵۰۰ و به‌کارگیری نوار ابزار مبتنی بر فناوری کمکی (Assistive Technology) در وبگاه‌های خود به همراه تعدادی از خدمات ویژه افراد نابینا و ناشنوا، به‌عنوان اولین اپراتور پیاده‌سازی‌کننده استانداردهای مذکور در کشور معرفی شد. بر این اساس، وبگاه‌های شرکت ایرانسل دارای آیکونی مخصوص است که کاربر کم‌توان می‌تواند اندازه متون صفحه نمایش را افزایش دهد، یا در صورت نیاز کل صفحه را بزرگنمایی کند. علاوه بر این، کاربر می‌تواند کنتراست رنگ را به حداکثر برساند تا محتوای وبگاه با وضوح بیشتری مشخص و دیده شود. از طرف دیگر، وبگاه می‌تواند متنی از صفحه را که کاربر انتخاب کرده است، به‌صورت صوتی ارائه کرده و بخواند و کاربر نابینا از طریق بلندگو به وبگاه دسترسی یافته به آن گوش فرا دهد و استفاده کند.

– آموزشگاه علمی تخصصی اردستانی (ویژه افراد کم‌توان) بنیان‌گذار برگزاری جشنواره فیلم پرواز، گزارشی در ارتباط با دوره‌های گذشته و دوره سوم این جشنواره که در آذرماه امسال (۱۳۹۶) برگزار می‌شود، ارائه دادند. این جشنواره ویژه مسائل کم‌توانان است که در قالب‌های فیلم کوتاه، مستند، پویانمایی و فیلم‌نامه برگزار می‌شود. خانم امیری مدیر آموزشگاه گزارش تعداد فیلم‌های دریافتی در سه دوره برگزاری جشنواره فیلم پرواز را ارائه کردند و دو نمونه از فیلم‌های دریافت شده داخلی و خارجی را برای حضار نمایش دادند.

– همچنین خانم عبدی کارشناس سازمان فناوری اطلاعات ایران گزارشی از اختلالات یادگیری (تحولی و تحصیلی) در کودکان ارائه کرده و پیشنهادی مبنی بر امکان تجهیز خانه‌های کودک و نیز کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به ابزارهای ساده و ارزان برای کاردرمانی و سایر فناوری‌های کمکی برای کاهش این اختلالات مطرح کردند که مورد استقبال جلسه و نمایندگان شهرداری تهران و کانون پرورش فکری قرار گرفت.

همچنین در این جلسه توضیحاتی توسط آقایان مهندس سلجوقی عضو هیئت عامل سازمان فناوری اطلاعات ایران و دکتر کمالی رئیس دانشگاه علوم توانبخشی و بهزیستی در ارتباط با طیف کم‌توانی ارائه شد. در این رابطه کتابی با عنوان استانداردهای ICF از نشریات سازمان جهانی سلامت (WHO) معرفی شد که توسط جناب آقای دکتر دواتگران ترجمه شده است.

رویکرد نوین سازمان بهداشت جهانی در خصوص طبقه‌بندی به عملکرد افراد می‌پردازد که جایگزین روش دسته‌بندی افراد کم‌توان و معلول بر اساس میزان معلولیت آن‌هاست. برای تشخیص نوع و تعیین شدت انواع ناتوانی، طبقه‌بندی‌های مختلفی وجود دارد که رایج‌ترین آن‌ها طبقه‌بندی بین‌المللی عملکرد، ناتوانی (معلولیت) و سلامت است که به‌اختصار تحت عنوان طبقه‌بندی ICF (International Classification of Functioning) نام گرفته است. دلیل این امر آن است که این طبقه‌بندی بر پایه سطح‌بندی و بیان جزئیات مرتبط با ساختار تشریحی، عملکرد فیزیولوژیک و تکالیف عملکردی در سطح فعالیت‌های روزمره زندگی، مشارکت و نیز تعیین وسعت و شدت آسیب است. طبقه‌بندی مزبور از اعتبار جهانی برخوردار بوده و خدمات‌رسانی به همه افراد جامعه را تسهیل می‌کند.

بر اساس استانداردهای این روش می‌توان طیفی وسیعی از کم‌توانی را تعریف کرد که بر طبق آن خدمت‌رسانی و ارتقاء عملکردی اشخاص به‌ویژه افراد دارای نیازهای ویژه را بهبود بخشید. در روش جدید وضع جسمی فرد تنها یکی از ملاک‌های طبقه‌بندی قرار گرفته و تمامی ملاک دسته‌بندی افراد نیست بلکه در کنار شرایط جسمانی، بعد ذهنی، روحی و همچنین مشارکت فرد در فضاهای اجتماعی نیز مدنظر قرار می‌گیرد، به‌طوری‌که حتی اگر یک فرد دچار آسیب جسمی شدیدی باشد ممکن است از لحاظ مشارکت اجتماعی بسیار بالاتر و فراتر از فردی قرار گیرد که در ظاهر هیچ مشکل بارزی نداشته اما برای جامعه و اطرافیانش سودمند نیست.

نکته قابل‌توجه اینکه ICF منحصر به قشر یا گروه خاصی از معلولین نیست بلکه افراد سالم نیز هر یک در این روش از نظر عملکردی یک کد خواهند داشت که بیان‌کننده وضعیت جسمی، روحی و همچنین شرایط محیطی و مشارکت اجتماعی و فعالیت ایشان است.

رویکرد توان‌بخشی نوین در خصوص توانمندسازی کم‌توانان و معلولان به‌گونه‌ای است که با نگاهی چندجانبه، برابری فرصت‌ها برای افراد معلول و کنترل نسبی آنان بر محیط را مدنظر قرار داده است که تحقق چنین رویکردی نیز به ارتقای کیفیت زندگی خدمت‌گیرندگان می‌انجامد. قادر ساختن کم‌توانان به کسب استقلال و کنترل عوامل محیطی نیز مستلزم آن است که در فرآیند تشخیص نوع و تعیین شدت ناتوانی افراد، شاخص‌هایی مانند وضعیت سلامت (رفاه جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی)، عملکرد، نوع و سطح اختلال، فعالیت‌ها، ناتوانی‌ها، عوامل محیطی و نحوه مشارکت‌های اجتماعی را به‌دقت لحاظ کنیم تا با دیدگاهی کارکردگرایانه به طبقه‌بندی همه افراد جامعه و انطباق سطح خدمات با نیازهای آنان پرداخت.

فراهم ساختن زمینه بهره‌گیری از نظام‌های طبقه‌بندی نوین و رسیدن به تعریف جدیدی از مفاهیمی مانند عملکرد، ناتوانی، توانمندسازی، استقلال و مشارکت اهمیت فراوانی دارد. تأکید بر توانمندی‌های افراد معلول و تکیه بر یافته‌های علمی روز ایجاب می‌کند که به‌جای معیارهای محدودنگر از طبقه‌بندی‌های مبتنی بر عملکرد استفاده کرده و راهکارهای مؤثرتری را جهت اجرای مواد قانون جامع حمایت از حقوق معلولان اتخاذ کنیم.

کم‌توانی و ناتوانی فیزیکی و حتی ذهنی بعضی از افراد جامعه، نباید موجب محرومیت آنان از حقوق و فعالیت‌های اجتماعی و یا طرد از جامعه شود. لازم است تلاش شود به کمک فناوری‌های مناسب، کم‌توانی جسمی و حتی ذهنی این افراد جبران و آنان را همچون دیگر آحاد جامعه ازنظر عملکردی توانمند سازیم تا بتوانند دوشادوش دیگران به کار و فعالیت بپردازند. در کشور و در دنیا کسانی را سراغ داریم که علیرغم معلولیت‌های جسمی بالا توانسته‌اند به کمک فناوری اطلاعات نه‌تنها از جامعه دور نمانند بلکه در مراتب علمی و اجتماعی بالایی فعالیت کنند.

استفاده از فناوری‌های نوین به‌ویژه فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) یکی از بهترین شیوه‌ها برای مشارکت دادن این افراد در تمامی فعالیت‌ها ازجمله امور فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی است. به سخن دیگر فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) مؤثرترین راه برای توانمند ساختن معلولان است تا بدین‌وسیله همراه با سایر اقشار جامعه اطلاعاتی، شکاف اطلاعاتی و دیجیتالی بین افراد سالم و افراد با نیازهای ویژه (معلول) کاهش‌یافته و به تحقق عدالت اجتماعی کمک شود.

شایان‌ذکر است: در راستای اجرای ماده ۱۳ برنامه جامع حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف شده است تا استانداردهای دسترس‌پذیری به وب‌گاه‌ها و درگاه‌های مجازی برای فناوری‌های کمکی نابینایان و کم‌بینایان را تدوین و بر رعایت آن از سوی دستگاه‌های اجرایی نظارت کند.

Close Comments

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *